تسمه تایم آوانته؛ زمان تعویض، علائم خرابی و نکات مهم

اگر هیوندای آوانته 2000 سی سی دارید، مهم‌ ترین نکته این است که تعویض تسمه تایم را فقط بر اساس ظاهر تسمه عقب نیندازید. دفترچه هیوندای برای النترا XD مدل سال 2000 همین نسل، تعویض تسمه تایم را در ۹۶ هزار کیلومتر یا ۴۸ ماه، هرکدام زودتر فرا برسد در برنامه سرویس قرار داده است. با این حال، بیشتر آوانته‌ های موجود در ایران اکنون خودروهایی با سن بالا هستند و سابقه سرویس همه آن‌ ها نیز مشخص نیست. به همین دلیل، توصیه یدک‌شاپ برای استفاده در ایران محافظه‌ کارانه‌ تر است و بهتر است تسمه حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر و ترجیحاً پیش از ۵۵ هزار کیلومتر تعویض شود. اگر زمان یا کیلومتر آخرین تعویض مشخص نیست، منطقی نیست منتظر رسیدن به کیلومتر مشخصی بمانید.
این مقاله درباره آوانته XD رایج در بازار ایران است؛ یعنی مدل مونتاژی با موتور ۲.۰ لیتری که در نسخه‌ های دنده‌ ای و اتوماتیک عرضه شده است.

زمان تعویض تسمه تایم آوانته دقیقاً چند کیلومتر است؟

برای اینکه بین اعداد مختلفی که در اینترنت دیده می‌ شود سردرگم نشوید، بهتر است سه موضوع را از هم جدا کنیم:

عدد ۹۶ هزار کیلومتر سقف برنامه سرویس کارخانه برای خودروی نو و با سابقه نگهداری مشخص است. اما آوانته‌ های موجود در ایران سال‌ ها از زمان تولیدشان گذشته و ممکن است سابقه تعویض تسمه، کیفیت تسمه قبلی یا نحوه نصب آن مشخص نباشد.
خود هیوندای نیز رانندگی طولانی در ترافیک سنگین و هوای بالاتر از ۳۲ درجه، حرکت در مسیرهای خاکی و پرگردوغبار، رانندگی مکرر توقف و حرکت و برخی شرایط مشابه را جزو شرایط کاری سخت تعریف می‌کند. البته در دفترچه همین نسل، برای تسمه تایم عدد کوتاه‌ تری به‌ طور مشخص در جدول تعیین نشده است؛ بنابراین بازه ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر توصیه محافظه‌ کارانه برای وضعیت واقعی اونته های ایران است.
در صفحه محصول یدک‌شاپ نیز برای تسمه تایم هیوندای آوانته توصیه شده تعویض قبل از حدود ۵۵ هزار کیلومتر انجام شود.

کیلومتر مهم‌ تر است یا مدت زمان؟

هرکدام زودتر فرا برسد.

مثلاً اگر خودرو طی چهار سال فقط ۳۰ هزار کیلومتر کار کرده باشد، کم بودن کیلومتر به‌ تنهایی دلیل مناسبی برای ادامه استفاده از همان تسمه نیست. مواد لاستیکی تسمه بر اثر گذشت زمان، چرخه‌ های گرم و سرد شدن موتور و شرایط محیطی پیر می‌شوند. Continental نیز تأکید می‌ کند که تسمه تایم حتی وقتی ظاهر نسبتاً سالمی دارد، با افزایش سن می‌تواند قابلیت اطمینان اولیه خود را از دست بدهد.

اگر تاریخ تعویض تسمه تایم آوانته را نمی‌ دانیم چه کنیم؟

این وضعیت در آوانته‌ های دست‌دوم بسیار مهم‌ تر از اختلاف بین ۵۵ یا ۹۶ هزار کیلومتر است.
اگر خودرو را کارکرده خریده‌ اید و فاکتور، برچسب سرویس یا سابقه قابل اعتماد از تعویض تسمه ندارید، بهتر است تسمه را تعویض‌ شده فرض نکنید. مشاهده ظاهری تسمه نیز نمی‌ تواند ثابت کند که تسمه چه مدت یا چند کیلومتر کار کرده است.
پس از تعویض، کیلومتر و تاریخ سرویس را یادداشت کنید تا دوره بعدی از یک نقطه مشخص محاسبه شود.

تسمه تایم در موتور آوانته چه کاری انجام می‌ دهد؟

تسمه تایم حرکت میل‌ لنگ را با میل‌ بادامک هماهنگ می‌ کند تا سوپاپ‌ ها در زمان صحیح باز و بسته شوند. اگر این هماهنگی به‌ هم بخورد، موتور دیگر در زمان‌ بندی درست کار نمی‌ کند.
در موتور ۲.۰ لیتری G4GC آوانته، باز و بسته کردن مجموعه تایم نیز نیازمند تنظیم دقیق علامت‌ های میل‌ لنگ و میل‌ بادامک و تنظیم صحیح کشش تسمه است. اطلاعات تعمیرگاهی هیوندای برای این موتور روی کنترل دوباره علامت‌های تایم پس از نصب تأکید دارد. به همین دلیل تعویض تسمه تایم اوانته کاری نیست که صرفاً با باز کردن تسمه قدیمی و انداختن تسمه جدید تمام شود.

آیا تسمه تایم قبل از پاره شدن علامت می‌ دهد؟

نه همیشه. یکی از اشتباهات رایج این است که منتظر صدا یا بد کار کردن موتور بمانیم.
تسمه ممکن است بدون هشدار واضح به پایان عمر خود برسد؛ بنابراین زمان و کارکرد خودرو معیار اصلی سرویس هستند. با این حال، اگر هنگام بازدید مجموعه تایم هرکدام از موارد زیر دیده شود، ادامه استفاده از تسمه منطقی نیست:

• ترک یا فرسودگی سطح تسمه
• نخ‌ نما شدن یا ساییدگی لبه‌ ها
• آسیب یا خوردگی دندانه‌ ها
• آغشته شدن تسمه به روغن، ضدیخ یا مواد نفتی
• ساییدگی غیرعادی یک سمت تسمه
• صدای غیرعادی از رولیک یا سفت‌ کن تایم

تماس تسمه با روغن، مواد نفتی یا مایع خنک‌کننده و همچنین خرابی دندانه‌ ها، ساییدگی کناره و ترک‌ خوردگی از عیوبی هستند که نیاز به رفع علت و تعویض تسمه دارند.
اگر روی تسمه روغن دیده شود، فقط تعویض تسمه کافی نیست؛ منبع نشتی نیز باید برطرف شود، وگرنه تسمه جدید دوباره در معرض آلودگی قرار می‌ گیرد.

صدای سمت تسمه تایم همیشه از خود تسمه است؟

خیر. صدای زوزه، خش‌ خش یا صدای غیرطبیعی از سمت مجموعه تایم می‌تواند از بلبرینگ سفت‌ کن یا هرزگرد باشد.
در دستورالعمل تعمیر موتور G4GC، هیوندای توصیه کرده رولیک سفت‌کن و هرزگرد از نظر چرخش روان، لقی، صدا و نشت گریس از بلبرینگ بررسی شوند و در صورت وجود ایراد تعویض شوند. به همین دلیل تشخیص خرابی تسمه فقط از روی صدا قابل اعتماد نیست.

هنگام تعویض تسمه تایم آوانته چه قطعاتی باید بررسی شوند؟

تعویض تسمه فرصت خوبی برای بررسی مجموعه اطراف آن است، اما این به معنی تعویض بدون بررسی تمام قطعات نیست.

• سفت‌کن و هرزگرد تایم: باید از نظر لقی، صدای بلبرینگ، چرخش نامنظم و آثار خرابی بررسی شوند. اگر سابقه آن‌ها مشخص نیست یا آثار فرسودگی وجود دارد، تعویض هم‌زمان می‌تواند از باز شدن مجدد مجموعه جلوگیری کند.
• کاسه‌نمدها و نشتی روغن: وجود روغن در محفظه تایم باید جدی گرفته شود. ابتدا محل نشتی مشخص و برطرف شود و سپس تسمه جدید نصب شود.
• قاب تسمه تایم: شکستگی، نصب نامناسب یا وجود جسم خارجی داخل قاب می‌تواند باعث تماس و ساییدگی تسمه شود.
• واتر پمپ: واتر پمپ آوانته هنگام بعضی تعمیرات این قسمت دسترسی مشترکی با مجموعه تایم دارد، اما تعویض آن در هر سرویس تسمه تایم به‌صورت خودکار الزامی نیست. اگر نشتی آب، لقی محور، صدای بلبرینگ یا سابقه نامشخص دارد، بررسی و تصمیم درباره تعویض آن منطقی است. دستورالعمل تعمیر G4GC نیز برای دسترسی به واتر پمپ، باز شدن بخشی از مجموعه تایم را در مراحل کار نشان می‌دهد.
• تسمه‌ های جانبی: چون برای دسترسی به تسمه تایم چند تسمه جانبی باز می‌شوند، بهتر است وضعیت آن‌ها نیز همان زمان بررسی شود. در صورت نیاز می‌توانید مشخصات تسمه دینام هیوندای آوانته را نیز بررسی کنید.

بعد از تعویض تسمه تایم آوانته چه چیزی را باید کنترل کرد؟

موتور بعد از تعویض صحیح تسمه تایم باید مانند قبل و بدون لرزش، افت توان یا صدای غیرعادی کار کند. اگر بلافاصله بعد از تعمیر، موتور بد کار می‌کند، شتاب آن به شکل محسوسی کم شده، چراغ چک روشن شده یا صدای جدیدی از سمت تایم شنیده می‌شود، این وضعیت را طبیعی در نظر نگیرید. تنظیم علامت‌ های تایم، کشش تسمه، رولیک‌ ها و قطعاتی که هنگام تعمیر باز شده‌اند باید دوباره بررسی شوند. در تعمیرگاه نیز بعد از نصب، میل‌لنگ باید طبق دستورالعمل چرخانده شود و هم‌راستایی مجدد علامت‌های تایم کنترل شود.

تسمه تایم اصلی یا متفرقه؛ کدام برای اونته بهتر است؟

در قطعه‌ ای مانند تسمه تایم، فقط نوشته روی تسمه یا ظاهر بسته‌ بندی معیار مناسبی برای انتخاب نیست. سازگاری دقیق تسمه با موتور، کیفیت ساخت، شرایط نگهداری قطعه و معتبر بودن مسیر تأمین اهمیت بیشتری دارد.
خود هیوندای نیز در دفترچه خودرو استفاده از Genuine Parts را توصیه کرده و قطعات اصلی را قطعاتی معرفی می‌کند که مطابق الزامات کارخانه تولید و آزمون شده‌اند.
یدک‌شاپ برای اونته تسمه تایم اصلی Hyundai Genuine Parts عرضه می‌ کند و صفحه محصول نیز شماره فنی مربوط به قطعه را مشخص کرده است. برای مشاهده سایر قطعات این خودرو نیز می‌ توانید وارد بخش لوازم یدکی هیوندای آوانته شوید.

تجربه یدک شاپ درباره تسمه تایم آونته

طبق تجربه ما در یدک شاپ، تسمه تایم اصلی معمولاً عمر بیشتری نسبت به دانگیل دارد. برای تسمه تایم دانگیل پیشنهاد می‌کنیم حدود ۳۵ تا ۴۰ هزار کیلومتر را برای تعویض در نظر بگیرید. البته این عدد زمان تعویض اعلام‌ شده از طرف هیوندای نیست.

از آنجایی که تعویض تسمه تایم اجرت نسبتاً بالایی دارد، پیشنهاد می‌کنیم موقع تعویض، هرزگردها و سفت‌کن را هم بررسی کنید. اگر این قطعات کارکرد زیادی دارند، بهتر است همان موقع تعویض شوند تا بعداً دوباره مجبور به پرداخت اجرت نشوید. ضمن اینکه خرابی این قطعات می‌تواند به موتور آسیب جدی بزند.

نکته دیگری که در یدک شاپ با آن روبه‌ رو شده‌ایم، وجود تسمه تایم‌های تقلبی با نوشته Genuine یا Dongil در بازار است. به همین دلیل توصیه می‌کنیم موقع خرید، حتماً به اصالت تسمه تایم توجه کنید.

تفاوت تسمه تایم آوانته دنده‌ ای و اتوماتیک

آوانته مونتاژی رایج ایران در هر دو نسخه دنده‌ ای و اتوماتیک از موتور ۲.۰ لیتری استفاده می‌ کند و تفاوت اصلی این دو خودرو در گیربکس است، نه مجموعه تایم موتور. بنابراین انتخاب تسمه تایم بر اساس دنده‌ ای یا اتوماتیک بودن خودرو به‌ تنهایی انجام نمی‌ شود. در خودروهای وارداتی یا مواردی که مشخصات خودرو با نسخه رایج بازار ایران متفاوت است، بهتر است شماره شاسی و مشخصات موتور قبل از سفارش بررسی شوند.

اگر تسمه تایم آوانته پاره شود چه اتفاقی می‌ افتد؟

پارگی تسمه باعث از بین رفتن هم‌ زمانی میل‌ لنگ و میل‌ بادامک می‌ شود. موتور G4GC در منابع فنی به‌عنوان موتور Interference معرفی شده است؛ یعنی در صورت از دست رفتن تایم، احتمال برخورد سوپاپ‌ ها و پیستون‌ ها و آسیب داخلی موتور وجود دارد.
به همین دلیل هزینه تعویض پیشگیرانه تسمه و بررسی سفت‌ کن و هرزگرد قابل مقایسه با ریسک تعمیر سرسیلندر و قطعات داخلی موتور نیست.

جمع‌ بندی

برای آوانته ۲.۰ لیتری موجود در ایران، عدد رسمی برنامه سرویس هیوندای ۹۶ هزار کیلومتر یا ۴ سال است؛ اما با توجه به سن بالای خودروهای موجود، نامشخص بودن سابقه بسیاری از آن‌ها و رویه محافظه‌کارانه یدک‌شاپ، تعویض در محدوده ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر و ترجیحاً پیش از ۵۵ هزار کیلومتر انتخاب کم‌ ریسک‌ تری است.
مهم‌ تر از چند هزار کیلومتر اختلاف، این است که از تسمه با اصالت مشخص استفاده شود، زمان تعویض ثبت شود و هنگام سرویس، سفت‌کن، هرزگرد، نشتی‌ های احتمالی و قطعات اطراف مجموعه تایم نیز بررسی شوند. اگر سابقه تسمه خودروی شما مشخص نیست، بهتر است تصمیم را بر اساس ظاهر تسمه به تعویق نیندازید.

سوالات متداول

1. آیا بعد از تعویض تسمه تایم آوانته باید خودرو دیاگ شود؟
   در تعویض عادی تسمه تایم، اگر تایم مکانیکی موتور درست تنظیم شده باشد، دیاگ جزو مراحل الزامی تعویض تسمه نیست. اما اگر بعد از تعمیر چراغ چک روشن شود یا موتور بد کار کند، ابتدا باید نحوه نصب و تنظیم تایم بررسی شود و در صورت نیاز خطاهای ECU نیز خوانده شوند.
2. صدای سوت بعد از تعویض تسمه تایم طبیعی است؟
   صدای سوت مداوم را نباید طبیعی در نظر گرفت. کشش نامناسب تسمه، ایراد رولیک یا هم‌ راستا نبودن بخشی از مجموعه می‌ تواند باعث ایجاد صدا شود. بهتر است خودرو دوباره توسط تعمیرکار بررسی شود.
3. آیا تسمه تایمی که هنگام تعمیر باز شده دوباره قابل استفاده است؟
   دستورالعمل تعمیر هیوندای می‌گوید اگر تسمه قرار است دوباره نصب شود، جهت حرکت قبلی آن باید مشخص و حفظ شود. با این حال اگر تسمه کارکرد بالایی دارد، سابقه آن مشخص نیست یا هنگام بازدید آثار فرسودگی دیده می‌شود، استفاده دوباره از آن منطقی نیست.
4. آیا سالم بودن ظاهر تسمه یعنی هنوز زمان تعویض نرسیده است؟
   خیر. بررسی ظاهری می‌ تواند خرابی‌ های مشخص را پیدا کند، اما نمی‌تواند عمر باقی‌مانده تسمه را تضمین کند. سن تسمه و کیلومتر کارکرد همچنان معیار اصلی تصمیم‌گیری هستند.